It's Not About Waste (Bukan Tentang Sampah)

Maar wat als plasticafval een gemeenschappelijke grondstof kan worden?

Minder dan 50% van het plastic afval in Indonesië wordt ingezameld, terwijl naar schatting slechts 10% wordt gerecycled. Veel van het plastic dat wél wordt ingezameld, wordt niet bij de bron gescheiden, waardoor het aan waarde verliest als recyclebaar materiaal. Maar wat als plastic afval een gedeelde grondstof kan worden?

In Jakarta werkten Nederlandse en Indonesische ontwerpers samen met lokale gemeenschappen en recycling-start-up Wahu aan een aanpak voor plasticinzameling op buurtniveau. Samen ontwikkelden ze een systeem waarin bewoners plastic bij de bron scheiden en inzamelen. In plaats van een individuele beloning, spaart de gemeenschap met de opbrengst voor een gezamenlijk doel dat de bewoners samen bepalen.

Het project stelt de vraag of recycling meer kan zijn dan een individuele verantwoordelijkheid: kan het een gezamenlijke praktijk worden?

Jakarta en Eindhoven verbinden door middel van afval

Voor zo’n verandering is meer nodig dan het ontwerpen van een betere afvalbak. Het betekent dat je het hele systeem eromheen ontwerpt: waar het plastic naartoe gaat, hoe het wordt ingezameld, hoe de waarde ervan terugvloeit naar de gemeenschap en hoe afval scheiden een eenvoudig en betekenisvol onderdeel van het dagelijks leven kan worden.

Tijdens Dutch Design Week brengt de expositie Bukan Tentang Sampah dit systeem van Jakarta naar Eindhoven. De tentoonstelling toont de fysieke inzamelpunten die door het team zijn ontwikkeld, maar richt zich vooral op de onderliggende relaties en gedragingen die deze mogelijk maken.

Het ontwerpen van relaties, prikkels en gedragingen

Een live-verbinding met het inzamelpunt in een buurt in Jakarta laat zien hoe het systeem daar in real time functioneert. Deze Dropbox is niet alleen een plek waar plastic wordt ingezameld, maar ook een communicatiemiddel en een zichtbaar symbool van de gezamenlijke inspanning.

Door Jakarta en Eindhoven met elkaar te verbinden, onderzoekt Bukan Tentang Sampah welke bredere rol ontwerp en interculturele samenwerking kunnen spelen in de transitie naar een circulaire samenleving. Want bij het ontwerpen van een recyclingsysteem gaat het niet alleen om de vraag waar afval terechtkomt. Het gaat om het ontwerpen van de relaties, prikkels en gedragingen die materialen waarde geven.